SON DAKİKA

Dünya Gıda Fiyatları Neden Yükseliyor ve Ne Zaman Düşecek?

Bu haber 11 Ağustos 2022 - 0:05 'de eklendi.
Abone ol

Küresel gıda fiyatları, 2020 yılının ortalarında COVID-19 salgını nedeniyle işletmelerin kapanmasıyla tedarik zincirlerini zorlayarak yükselmeye başladı. Dünyanın birçok yerinde kilit mahsullerle ilgili sorunlar yaşandı.  Dünyanın en büyük soya fasulyesi ihracatçısı olan Brezilya, 2021’de şiddetli kuraklık yaşadı. Çin’in buğday mahsulü bu yıl şimdiye kadarki en kötüler arasında yer aldı.  Pandemi sırasında artan gıda güvenliğine ilişkin endişeler, bazı ülkelerin gelecekteki kıtlıkları önlemek için temel gıda maddelerini stoklamasına ve küresel pazardaki arzı sınırlamasına neden oldu.

Rusya’nın Şubat ayı sonlarında Ukrayna’yı işgal etmesi, gıda fiyatlarının görünümünü önemli ölçüde kötüleştirdi.  BM gıda ajansı, fiyatların Şubat ve Mart aylarında tüm zamanların rekorunu kırdığını söyledi.  Rusya ve Ukrayna, küresel buğday ve arpanın yaklaşık üçte birini ve dünyanın yemek pişirmek için kullanılan ayçiçek yağı ihracatının üçte ikisini oluşturuyor.  Ukrayna dünyanın 4 numaralı mısır ihracatçısıdır.  Çatışma, Ukrayna’nın limanlarına ve tarımsal altyapısına zarar verdi ve bunun, ülkenin tarımsal üretimini yıllarca sınırlaması muhtemel. Bazı alıcılar, Batı yaptırımları nedeniyle Rusya’dan tahıl almaktan kaçınıyor.

Endonezya, yerel yemeklik yağ tedarikini sağlamak için Nisan ayı sonlarında hurma yağı ihracatlarının çoğunu yasakladı ve kekten margarine kadar her şeyde kullanılan dünyanın en büyük yemeklik yağ üreticisinin tedarikini kesti.  

 En çok hangi gıda fiyatları artıyor?

 Pandemi boyunca, yüksek bitkisel yağ fiyatları gıda maliyetlerinin artmasına yardımcı oldu.  Tahıl fiyatları da, Ukrayna savaşı sırasında sınırlı mısır ve buğday sevkiyatının bir sonucu olarak Mart ayında rekor kırdı.

BM gıda ajansına göre, süt ve et fiyatları, sürekli artan küresel protein talebini ve başta mısır ve soya fasulyesi olmak üzere hayvan yemi için yüksek fiyatları yansıtan Nisan ayında rekor seviyeye ulaştı.  Ayrıca Avrupa ve Kuzey Amerika’daki kuş gribi yumurta ve kümes hayvanı fiyatlarını etkiledi.

Gıda fiyatları ne zaman düşecek?

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Mayıs ayı başında yaptığı açıklamada, Ukrayna’nın tarımsal üretimi ve Rusya’nın gıda ve gübre üretimini dünya pazarına geri getirmeden küresel gıda güvenliği sorununun çözülemeyeceğini söyledi.

Dünya Bankası, 2022’de buğday fiyatlarının %40’tan fazla artabileceğini tahmin ediyor. Banka, tarım fiyatlarının 2022’ye kıyasla 2023’te düşmesini bekliyor. Ancak bu, Arjantin, Brezilya ve Amerika Birleşik Devletleri’nde artan mahsul arzına bağlı olarak hesaplanıyor. Tarımsal üretimin garantisi olmuyor. 

Atatürk'ün Katilleri - Hüseyin Hakkı Kahveci

Ülkeler, büyük üreticiler Rusya ve müttefiki Beyaz Rusya’dan satın almaktan kaçındıkça gübre fiyatlarındaki keskin artış, çiftçileri tarlalarına yeterli mahsul besinlerini uygulamaktan caydırabilir.  Bu, verimi düşürebilir ve daha düşük üretimle sonuçlanarak krizi uzatabilir.  İklim ısındıkça, aşırı hava koşulları daha yaygın hale geliyor ve bu da mahsul üretimi için başka bir risk oluşturuyor.

En çok kim etkilenir?

Fitch Ratings’e göre Mart ayında gıda fiyatları ABD enflasyonunda 1981’den bu yana en büyük paya sahipken, İngiltere’de mağaza fiyatları Nisan ayında on yıldan fazla bir sürenin en hızlı artışını gerçekleştirdi.  Ancak yüksek gıda fiyatlarından en çok etkilenen insanlar, gelirlerinin daha büyük bir yüzdesinin gıdaya harcandığı gelişmekte olan ülkelerde yaşıyor.

Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği tarafından kurulan Gıda Krizlerine Karşı Küresel Ağ, yıllık bir raporda Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin, özellikle Afganistan, Etiyopya, Haiti, Somali, Güney Sudan, Suriye ve Yemen gibi gıda kriziyle karşı karşıya olan ülkelerde küresel gıda güvenliği için ciddi riskler oluşturduğunu söylüyor.

Kaynak: Caroline Stuffer – Chicago

Ahmet Akın

YAZARA AİT DİĞER YAZILAR

1950 yılında doğdu. Mersin İleri İlkokulu ve Mersin Ticaret Lisesinden sonra 1971 yılında Adana İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi İşletme bölümünden mezun oldu. Özel teşebbüste üretim planlama, pazarlama ve muhasebe departmanlarında görev yaptı. 1976 yılında Mersin’de Serbest Muhasebeci Mali Müşavir olarak çalışmaya başladı. Mali Müşavir ve Muhasebeciler Birliği Dernek çalışmalarında bulundu. 1990-1998 döneminde Mersin Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Başkanlığı görevini üstlendi. Mersin Üniversitesi Geliştirme Vakfı (MÜGEV), Mersin İdman Yurdu Spor ve Eğitim Vakfı (MİYSEV) ve Mali Müşavirler Eğitim Vakfı (MEV) kurucu üyesi oldu. Mersin Atatürkçü Düşünce Derneği, Mersin Tüccar Kulübü, Mersin Tenis Kulübü, Mersin Briç Spor Kulübü, Mersin Temiz Toplum Derneği, İçel Sanat Kulübü, Mersin İdman Yurdu Spor Kulübü, Mersin Kuvayı Milliye Spor Kulübü, SODEV, Mersin Ticaret Liseliler Derneği, Türkiye Muhasebe Uzmanları Derneği, Galatasaray Spor Kulübü, Yenişehir Briç Spor Kulübü ve 1972 yılından itibaren Cumhuriyet Halk Partisi üyesi. 2013 yılından beri de Mersin Ticaret ve Sanayi Odası Meclis üyeliği görevini yürütmekte. Gazeteci-Yazarlığa devam ediyor. “Konular ve Görüşler” ile “Sözün Bittiği Yerdeyiz” isimli, İhracat Sektöründe Tekdüzen Muhasebe ve Kambiyo, Serbest Bölgeler, Maliyet Muhasebesi, Dış Ticaret İşlemlerinde Tekdüzen Muhasebe ve Kambiyo, İnşaat Sektöründe Tekdüzen Muhasebe ve Yapı Kooperatifleri konulu kitaplarım yayımlandı. Adana Yeminli Mali Müşavirler Odası üyesi üyesiyim. Halen Yeminli Mali Müşavir olarak Mersin’de faaliyet göstermekte. 1998-2008 döneminde TÜRMOB ve TESMER’de Yönetim Kurulu Üyeliği yaptı. Evli ve Barış, Serdar ve Murat adlarında üç çocuk babası.

BUGÜN ÇOK OKUNANLAR

BU HAFTA ÇOK OKUNANLAR