Ortaklığa engel olan ayrışma: Başika

HABER MERKEZİ

Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) bağımsızlık referandumu ardından yeniden yakınlaşma eğilimine giren Irak Merkezi Hükümeti ile Türkiye arasında çözülemeyen sorunlar hala varlığını koruyor. Ankara ve Bağdat’ı daha önce sert söylemlerle karşı karşıya getiren Başika krizi, iki ülkenin IKBY’ye karşı ortak hareket etme niyetine rağmen Başbakan Binali Yıldırım’ın planladığı Irak ziyaretinin ‘iptal’ edilmesini sağladı. Üstelik, Irak Başbakanı’nın davetine rağmen. Ancak sıkıntılar bununla da sınırlı değil.

Irak’tan ‘ince’ mesaj
Geçen hafta IKBY’ye karşı Türkiye-Irak işbirliği açısından iki önemli gelişme iç içe yaşandı. Irak Başbakanı Haydar El İbadi, IKBY referandumuna karşı işbirliğini ilerletmek için Başbakan Binali Yıldırım’ı Bağdat’a davet etti. Aynı anda da Irak Merkezi Hükümeti, Ankara Büyükelçisi aracılığıyla yaptığı açıklamada, Başika sorununun kendileri için hala oldukça önemli olduğu mesajını verdi. Irak’ın Ankara Büyükelçisi Hişam Ali Ekber İbrahim el Alevi, Başika’daki Türk askeri varlığının kendileri için iki ülkenin askeri, güvenlik ve istihbarat alanında işbirliğinin artmasını engelleyen bir nitelikte olduğunu vurgulayarak, “Bu meselenin, Irak Merkezi Hükümeti’nin Türkiye’ye çağrıda bulunduğu şekilde çözülmesi gerekiyor” dedi.

“Türkiye’nin askerlerini çekmesi hala birinci önceliğimiz” manasına gelen bu açıklamaya Başbakan Binali Yıldırım, “Başika meselesinin olduğundan fazla gündeme getirildiğini, bu konunun aralarında mesele olmaması gerektiğini” söyleyerek yanıt verdi.

Gelinen aşamada Başbakan Binali Yıldırım’ın ‘çok da mesele’ etmediği Başika sorunu, dün yapması beklenen Bağdat ziyaretinin iptal edilmesini sağlayan başat faktör oldu.

Yeni sınır kapısı: Tepki mi, yaptırım mı?
İki ülkenin ortak hareket etmesinin önündeki diğer bir engel ise Irak tarafından ‘ikircikli’ olarak görünen IKBY referandumuna karşı Türkiye’nin tavrı. Irak’tan geçen hafta yapılan “Habur sınır kapısını kapatın” çağrısına Türkiye henüz yanıt vermiş değil. Türkiye’nin önerisi ise Habur kapatılacaksa, Ovaköy’de yeni bir sınır kapısı açmak. Bu planın iddiası, IKBY’nin sınır ticaretinden elde ettiği gelirlerin kesilmesi, yeni sınır kapısının Bağdat’ın denetiminde olması.

Ne var ki, bu konuya dair coğrafi ayrıntıların siyasi karşılığı dikkat çekici. Türkiye’nin yeni sınır kapısı olarak önerdiği Ovaköy, Habur sınır kapısına karayolu ile sadece 24 kilometre. İki noktanın birbirine kuş uçuşu uzaklığı ise 13 kilometre. Ve esas mesele şu ki, bu bölge Irak Merkezi Hükümeti’ne bağlı görünse de fiilen IKBY’nin denetiminde. Yani Türkiye’nin önerisinin aslında pratikte bir karşılığı yok, sadece şekli bir tepkiden ibaret.

Kapatılmayan ‘vana’
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Vana bizde. Vanayı kapattığımız anda o iş de bitti” dediği IKBY’nin petrol ihracatı da hala sürüyor.
Tüm bu sorunlara rağmen Irak ile Türkiye’nin IKBY’ye karşı ortak tavır alma arayışı, karşılıklı ziyaretleri beklenen resmi heyetler eliyle sürecek.

Özetle Bağdat, Türkiye’yi yeniden IKBY’nin yanına itmemek için yakınlaşma çabalarını sürdürürken, Ankara da IKBY ile olan siyasi ilişkileri askıya alsa da Bölgesel Yönetim’in varlığından elde elde ettiği ekonomik avantajdan vazgeçmiyor. İlk anda çok sert açıklamaların nedeni olan referandum krizi doğal seyrine bırakılarak ilişkilerin yeniden rayına gireceği günün beklendiği anlaşılıyor.