TÜRK BİLİM ADAMI KANSER İLAÇLARINI TEST ETMEK İÇİN BİYOYAZICIYLA TÜMÖR ÜRETİYOR

Laboratuvarında küçük dokular da üreten Güvendiren, çalışmalarını ve üç boyutlu biyoyazıcıların geleceğini Amerika’nın Sesi’ne değerlendirdi: “Lisans eğitimimi ODTÜ Metalurji ve Malzeme Mühendisliği bölümünde yaptım. 2000 mezunuyum. 2000’den sonra da aynı bölümde master yaptım. 2003’te mezun oldum. Çalıştığım konu da hidrojen depolama üzerineydi. Tezim Mustafa Parlar Eğitim Vakfı ODTÜ yılın tezi ödülünü aldı. Ve bu tezden bir tane makale yayınladık, bu Türkiye’de yayınlanan ilk deneysel makaleydi hidrojen depolama üzerine. Master eğitimimden sonra Amerika’ya doktora eğitimim için geldim. Illinois eyaleti Evanston şehrine Northwestern üniversitesine. Ve burada 4 yıl doktora eğitimi yaptım. Çalıştığım alan yumuşak malzemeler diyebileceğimiz soft materials üzerineydi. Ve bu malzemeler daha çok dokuyu ve organları özellikler bakımından taklit edebildiği için ilgi alanım oradaydı.”

Laboratuvarında doku ve küçük organlar üretiyor

Güvendiren, laboratuvarında New Jersey Sağlık Fonu’nun desteklediği iki önemli proje yürütüyor. Bu projelerden birisi kalp krizini anlama ve tedavi olanakları diğeri ise kanser konusunda.

Doç. Dr. Güvendiren üretecekleri tümörlerle kanser ilaçlarının test edilmesini hızlandırmayı umuyor: ”Bizim iki tane projemiz New Jersey Sağlık Fonu tarafından destekleniyor şu anda. Bir tanesi kalple ilgili, ötekisi kanserle ilgili. Kalple ilgili olan projemizde bir kalp krizinden sonra kalpte yaşanan olayları mikroçip üzerinde yaratmaya çalışıyoruz, amacımız o. Tabi bunu yapmaktaki amacımız da hızlı bir şekilde ilaçları test edebilmek hastalara uygun bir şekilde. Buradaki amaçlarımızdan bir tanesi de: Biz hastaların hücrelerini kullanmasak da direkt olarak ileride tabi ki hastaların hücrelerini alıp hastalara uygun kalp doku çipleri de geliştirebileceğiz, amacımız o. İkinci projemiz de kanser ortamını yaratmak. Buradaki amacımız tümörü üç boyutlu çipler üzerinde üç boyutlu yazıp yaratmak. Bizim yöntemimizin diğerlerine göre avantajı da biz damarlı bir doku yaratıyoruz. Ve burada damarın bulunması gerçekten tümör için çok önemli çünkü tüm besinini tümör bu damarlı dokudan dolayı alıyor. Hücreleri biz satın alıyoruz şu anda piyasadaki kanser hücrelerinden. Daha çok ilgimizi çeken alan göğüs kanseri şu anda. Hücreleri alıp tümöre dönüştürüp tabi ki üç boyutlu yazıp tümöre dönüştürüp tümörün damarla olan ilişkisini anlamaya çalışıyoruz. Tabi ki ileriye dönük bunun kullanılabileceği yerler, yine hastaya uygun olarak ilaç geliştirmek ya da üretmekte kullanılabilecek bir sistem.”

‘Fare deneylerinde başarılı olan ilaçlar insanlara etki etmiyor’

Fare deneylerinde başarılı olan kanser ilaçlarının insanlarda beklenen sonucu vermediğini vurgulayan Doç. Dr. Güvendiren, üretecekleri tümör dokusunun ilaç test süresini kısaltacağını söylüyor:

”Bir ilacın üretim hikayesine baktığımız zaman, genelde bu plastik kaplarda başlıyor, hayvanlarda test ediliyor sonra da insanlarda test ediliyor. Ama insanlarla hayvanlara baktığımız zaman arada çok büyük genetik olarak farklar var. Genelde hayvanlarda çalışan ilaçların çoğu insanlarda çalışmıyor. Hayvanlarda biz şu anda kanseri çözdük ama maalesef insanlarda çözemiyoruz. Bunun sebebi de genetik olarak insanlarla hayvanların birbirlerinden çok farklı olması. Hatta şunu da söyleyebilirim insanlar da birbirlerinden çok farklı. Bir kişiye çok uygun olan bir ilaç başka bir kişide çok başka etkiler yaratabiliyor. Şimdi bizim yaratacağımız çip sistemler hastanın hücrelerini alıp yaptığımız için bütün o genetik bilgileri de kapsayacağından dolayı, hastaya ait, hastaya uygun olacağından dolayı çok daha hızlandıracak bu ilaç gelişimini.”

Hedef karaciğer ve böbrek gibi organlar üretebilmek