Referandumun bölgeye etkisini yorumlayan Doç. Dr. Erkmen:

UĞUR ŞAHİN [email protected] @uugurs

Irak merkezi hükümetiyle Türkiye ve İran’ın tüm itirazlarına rağmen gerçekleşen “Kürdistan bağımsızlık referandumu”nun yankıları devam ediyor. Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin referandumuna katılım oranı yüzde 76’ları bulurken, resmi olmayan sonuçlara göre bağımsızlık için “evet” diyenlerin oranı yüzde 93’ü buldu. Oylama geride kalırken, Iraklı Kürtlere bağımsızlığın kapısını açacak referandumun Türkiye’ye ve bölge ülkelerine etkisi tartışılıyor.

Ortadoğu uzmanı Doç. Dr. Serhat Erkmen’e göre referandumun ardından bölgede yeni bir şiddet sarmalı yaşanacak ve referandum bir dizi çatışmalara sebebiyet verebilir.
Doç. Dr. Erkmen, “Irak Hükümeti, muhtemelen bölge ülkelerinden de destek almak üzere en azından tartışmaları bölgelerde tekrar egemenliğini sağlayabilmek için ekonomik ve askeri araçları içeren bir politika izleyecek. Bu bize neyi getirir; Irak’ta yeni bir çatışmayı getirir” diyor.

Muhtemelen Irak yeni bir şiddet sarmalına girecek diyen Doç. Dr. Erkmen’e göre, “Irak’ta yaklaşık 14 yıldır genellikle hep karşımıza olabilecek en kötü senaryolar çıktı. Akla gelen, daha sonra hayata geçti. Referandum örneğine baktığımız zaman da merkezi otoriterinin gücü hem siyasi ve hem de askeri olarak zayıflamış olabilir. Ama bu zayıflık, onun egemenlik iddia ettiği bölgelerden vazgeçeceği anlamına gelmiyor. Bu nedenle özellikle anayasada herhangi bir şekilde yer almayan bu referandum meselesini tanımayacaklardır. Ben yakın vadede çok iyimser değilim. Kısa ve orta vadede ise Irak’ta yeni bir çatışmanın tetiklendiğini düşünüyorum. Ve bu çatışma böyle kısa sürede bitecek bir şey de olmayacak.”

Türkiye’nin bu süreçten etkilenmemesi imkânsız
Doç. Dr. Erkmen, referandumun Türkiye’ye etkisi konusunda ise şu yorumda bulunuyor: “Görünen o ki, Türkiye birinci derece şiddet sarmalının parçası olamayacak. Böyle olsa bile en azından Irak Hükûmeti’ne diplomatik ve ekonomik baskı araçlarını kullanması konusunda destek verecek, bu çok net. Bazı unsurlar zamanla devreye girecek. Ama Irak’ta çatışma olmasından Türkiye’nin ve diğer ülkelerinin etkilenmemesi imkânsız. Bu şiddet sarmalı bizi nereye götürür, şu anda kestirebilmek zor. Ancak Irak’ta çatışma olur, Türkiye’ye yansımaz dememek gerekiyor. Son birkaç yıldır Ortadoğu’daki çatışmaların şöyle bir özelliği var: Biri bitip, diğeri başlamıyor. Biri bitmeden, diğeri başlıyor ve hepsi birbirini etkiliyor. Bu saatten sonra iyimser senaryolarla birbirimizi aldatmamız gerektiğini düşünüyorum.”

Ekonomik nedenler, içkarışıklığa neden olacak
Doç. Dr. Erkmen, referandumun bölgedeki ekonomik etkilerine ilişkin, “Ciddi bir paradan bahsediyoruz. Bu paranın aktarılamaması durumunda bölgede bir dizi iç karşılıklar çıkabilecektir” diyor ve devam ediyor: “Ekonomi konusunda iki husustan bahsetmek gerekiyor. Birincisi Irak’tan Türkiye’ye gelen petrol akışının kesilmesi. İkincisi ise oradan gelen petrolün satışının devam etmesi durumunda dahil, petrolün gelirinin Bağdat’a aktarılması. Her iki durum da Kuzey Irak’taki ekonomik durumu oldukça zorlayacaktır. Tek başına İran’ın ya da Türkiye’nin yapacağı yaptırımlar, Bölgesel Yönetim’i zora sokabilir. Sadece Türkiye ile İran’ın ekonomik yaptırım yapması etkili ancak ikisinin birden ekonomik yaptırım yapması daha büyük bir etki yaratacaktır.”