Yunanistan, 23 Adayı Silahlandırarak Anlaşmaları İhlal Etmeyi Sürdürüyor: Türkiye’ye Müdahale Etme Hakkı Doğdu

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun 10 Şubat’ta Yunanistan’a ilettiği ‘adalar’ uyarısı dikkatleri bir kez daha Ege’deki toprak parçalarına çevirdi. Adaların Atina’ya şartlı verildiğini ancak Yunanistan’ın geçmişteki anlaşmaları ihlal ettiğini hatırlatan Çavuşoğlu, “Yunanistan bundan (adaların silahlandırılmasından) vazgeçmezse bu adaların egemenliği tartışılır” açıklaması yaptı.

TR Haber’de yer alan habere göre; Lozan (1923) ve Paris (1947) anlaşmalarıyla ‘askerden arındırılması şartıyla’ Yunanistan’a verilen bu toprak parçaları, son yıllarda ABD-Fransa destekli Atina ordusu tarafından ağır şekilde silahlandırıldı. Uluslararası anlaşmalara açık şekilde aykırı olan bu durum, adalar üzerindeki egemenlik haklarını yeniden tartışmaya açacak kadar önemli hale geldi. 

Eski Deniz Kuvvetleri Kurmay Başkanı emekli Tümgeneral Cihat Yaycı tarafından yönetilen ‘Türk Denizcilik ve Global Stratejiler Merkezi’ (TÜRK DEGS), Ege adalarının mevcut durumuna ilişkin önemli veriler paylaştı.  

İŞTE EGE ADALARININ LİSTESİ

Lozan ve Paris taahhütlerine göre silahlandırılması yasak olan adaların listesi Türkçe isimleri ve anlaşmada geçen adlarıyla şöyle:

• Taşoz (Tasos)
• Bozbaba (Aya Evstratios)
• İpsara (Psara)
• Semadirek (Semothrace)
• Limni (Lemnos)
• Midilli (Mityelene)
• Sakız (Chios)
• Ahikerya (Nicaria)
• Sisam (Samos)
• İstanbulya (Stampalia)
• Rodos (Rhodes)
• Herke (Calki)
• Kerpe (Scarpanto)
• Çoban (Cassos)
• İleki (Piscopis – Tilos)
• İncirli (Misiros – Nisyros)
• Kelemez (Calimnos)
• İleryöz (Leros)
• Batnoz (Patmos)
• Lipso (Lipsos)
• Sömbeki (Simi)
• İstanköy (Cos)
• Meis (Castellorizo)

TÜRKİYE’NİN GÜVENLİK ŞARTI

Listedeki adalar ‘askerden kesin olarak arındırılmış’ statüde bulunuyor (demilitarized status strictly prohibits). Buna göre hür türlü deniz, askeri ve askeri hava teçhizatı, tahkimatı, askeri eğitimler, askeri uçuşlar, transit geçişler, (iç güvenlik amaçlı kısıtlı yerleştirme haricinde) her türlü kalıcı-geçici tahkimat, uluslararası anlaşmalara göre ‘yasak’. Üstelik adaların silahtan arındırılmış durumu karasal olduğu kadar karasuları ve hava sahasını da kapsıyor. 

TÜRK DEGS platformu, bu toprak parçalarının Türkiye’ye çok yakın olması ve Anadolu’nun güvenliği açısından taşıdığı önemden dolayı Lozan’da askerden arındırılmış statüye alındığına dikkat çekiyor. Yani silahsızlanma şartı, Türkiye’nin güvenliği için olmazsa olmaz bir unsur. 

ADALAR 3 GRUBA AYRILIYOR 

Ege’de (Adalar Denizi) askerden arındırılmış statüde 3 grup ada bulunuyor.

Bu adalara ilişkin egemenlik hakkının hangi anlaşmada belirlendiğine kısaca göz atalım:

Birinci grupta BOĞAZÖNÜ ADALARI bulunuyor. Limni (Yunanistan), Semadirek (Yunanistan), Gökçeada (Türkiye) ve Bozcaada (Türkiye) Boğazönü grubunda. Bu adalar Lozan Antlaşması’nın 4. maddesine göre askerden arındırıldı. Limni ve Semadirek’ten, Lozan’ın 12. maddesinde de ‘askersizleştirme’ şartıyla bahsediliyor.

İkinci grupta SARUHAN ADALARI bulunuyor. Egemenlik hakkı Yunanistan’a verilmiş Midilli, Sisam, Sakız, İpsara ve Ahikerya bu grupta yer alıyor. Saruhan Adaları’nın silahsızlandırılması Lozan Antlaşması’nın 12. maddesinde hükme bağlanmış. Aynı antlaşmanın 13. maddesi ise bu adalarda sadece kolluk kuvvetlerinin (polis ve jandarma) bulundurulmasına izin veriyor. Bundan başka tabur, tugay, hava ve deniz üssü kurulması kesinlikle yasak. 

Üçüncü grupta ise MENTEŞE ADALARI var. Diğer ada grupları için Lozan’da düzenlenen statü, 1947’deki Paris Antlaşması ile genişletilerek ‘Oniki Adalar’ ismiyle de bilinen Menteşe Adalarını içine almış. Paris Antlaşması’nın 14. maddesine göre Çoban, Kerpe, Rodos, İncirli, İstanköy, Koçbaba, İstanbulya ve İleryoz adalarında sadece kamu düzenini sağlayacak kadar iç güvenlik personeli bulundurulabilir. Bu adalar grubunda da askeri hava ve deniz üsleri kurmak, tugay/tümen oluşturmak yasak. Ancak Yunanistan son yıllarda bunun tam aksi yönde hareket ediyor.